ความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรมที่เกิดจากการใช้สารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท/MENTAL AND BEHAVIOURAL DISORDERS DUE TO PSYCHOACTIVE SUBSTANCE USE
เกณฑ์การวินิจฉัย ความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรมที่เกิดจากการใช้สารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทมีได้หลายแบบ ได้แก่ 1. Acute intoxication หมายถึงเป็นพิษอย่างเฉียบพลัน มีการเปลี่ยนแปลงระดับความรู้สึกตัว เชาวน์ปัญญา การรับรู้ อารมณ์ หรือพฤติกรรม ซึ่งลดลงตามระยะเวลาและหายเป็นปกติได้เอง ยกเว้นเมื่อเกิดโรคแทรกซ้อน เช่น การบาดเจ็บ การสำลักอาเจียน หรือชัก 2. Harmful use หมายถึงการเสพจนเกิดอันตรายต่อสุขภาพ ทั้งสุขภาพกาย เช่น ตับอักเสบ ตับอ่อนอักเสบ และสุขภาพจิต เช่น เกิดภาวะซึมเศร้า 3. Dependence syndrome หมายถึงภาวะติดยา มีความต้องการเสพยาอย่างรุนแรง และควบคุมไม่ได้ เสพทั้งที่รู้ว่าอันตราย ต้องเสพก่อนทำกิจกรรมและหน้าที่ และต้องเพิ่มขนาดของสารขึ้นเรื่อยๆ 4. Withdrawal state หมายถึงภาวะถอนยา เกิดอาการเมื่อลด หรือหยุดการเสพสารที่เคยใช้มานาน อาการแตกต่างกันตามชนิดของสารที่เสพติด 5. Withdrawal state with delirium หมายถึงภาวะถอนยาที่มีอาการของภาวะ delirium อาจมีอาการชักร่วมด้วย 6. Psychotic disorder หมายถึงเกิดอาการทางจิตขณะเสพหรือหลังเสพ ที่ไม่ใช่ภาวะเป็นพิษเฉียบพลัน หรือภาวะถอนยา ได้แก่ ประสาทหลอน หลงผิด ระแวงว่าถูกปองร้าย เคลื่อนไหวผิดปกติ เป็นได้ทั้งเซื่องซึมและวุ่นวาย และอารมณ์ผิดปกติ 7. Amnesic syndrome หมายถึงอาการหลงลืม เสียความทรงจำ มักมีความผิดปกติของการรู้เวลาและการลำดับเหตุการณ์ ไม่สามารถเรียนรู้สิ่งใหม่ได้ 8. Residual and late-onset psychotic disorder หมายถึงโรคจิตที่เหลืออยู่และที่เกิดขึ้นภายหลังหยุดใช้สารออกฤทธิ์ เช่น ภาวะสมองเสื่อมจากสุรา สารออกฤทธิ์ทางจิตและพฤติกรรม ประกอบด้วย 1. แอลกอฮอล์ ได้แก่ สุรา เบียร์ ไวน์ 2. ฝิ่นและอนุพันธ์ของฝิ่น ได้แก่ เฮโรอีน มอร์ฟีน 3. กัญชา 4. ยากล่อมประสาทและยานอนหลับ 5. โคเคน 6. สารกระตุ้นระบบประสาทอื่น เช่น กาแฟ ยาไอซ์ แอมเฟตามีน 7. ยาสูบ ได้แก่ บุหรี่ ซิการ์ 8. สารระเหย ได้แก่ กาว ทินเนอร์ ให้แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรมแบบใด และเกิดจากการใช้สารกลุ่มใด ตัวอย่างคำวินิจฉัยภาวะต่างๆ ที่เกิดจากการเสพแอลกอฮอล์แสดงในตารางต่อไปนี้ Type of disorder Diagnosis Acute intoxication Drunkenness Harmful use Alcohol-induced chronic pancreatitis Alcoholic hepatitis Alcoholic cardiomyopathy Alcohol abuse Dependence syndrome Alcoholism Withdrawal state Alcohol withdrawal Withdrawal state with delirium Delirium tremens Psychotic disorder Alcoholic psychosis Amnesic syndrome Korsakov’s psychosis Wernicke’s encephalopathy Residual and late-onset psychotic disorder Chronic alcoholic brain syndrome เกณฑ์การให้รหัส ให้รหัสในกลุ่ม F10 – F19 ตามชนิดของสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท และลักษณะความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรมตามที่แพทย์วินิจฉัย ตัวอย่างที่ 5-5 ชายอายุ 36 ปี ดื่มสุราวันละ 1 ขวดกลมมานาน 10 ปี เมื่อ 3 วันก่อนมาดื่มสุรามากขึ้นกว่าเดิม มีอาการปวดท้องมา 1 วัน แพทย์ตรวจพบ acute alcoholic pancreatitis รับไว้รักษาในโรงพยาบาล หลังรับไว้ 2 วัน มีอาการกระสับกระส่าย กระวนกระวาย เกิดภาวะ delirium แพทย์สรุป Coder ให้รหัส การวินิจฉัยหลัก Acute alcoholic pancreatitis K85.2 Alcohol-induced acute pancreatitis การวินิจฉัยร่วม Alcoholism F10.1 Mental and behavioural disorders due to use of alcohol, harmful use โรคแทรก Delirium F10.4 Mental and behavioural disorders due to use of alcohol, withdrawal state with delirium ตัวอย่างที่ 6-5 ชายอายุ 45 ปี มีอาการเหนื่อยหอบมา 2 ปี แพทย์ตรวจพบว่าเป็น chronic obstructive pulmonary disease รับไว้ในโรงพยาบาลด้วย acute exacerbation ผู้ป่วยสูบบุหรี่วันละ 1 ซองมานาน 10 ปี แพทย์สรุป Coder ให้รหัส การวินิจฉัยหลัก Chronic obstructive pulmonary disease with acute exacerbation J44.1 Chronic obstructive pulmonary disease with acute exacerbation การวินิจฉัยร่วม Tobacco abuse F17.1 Mental and behavioural disorders due to use of tobacco, harmful use ตัวอย่างที่ 7-5 หญิงอายุ 35 ปี แพทย์รับไว้ในโรงพยาบาลด้วยเรื่องไข้ ไอ หอบ ถ่ายภาพรังสีพบว่ามี pulmonary infiltration right lower lobe วินิจฉัยว่าเป็น lobar pneumonia เพาะเชื้อจากเสมหะขึ้น streptococcal pneumoniae ผู้ป่วยมีประวัติดื่มสุราเรื้อรังวันละ 1 ขวดกลม ขณะอยู่ในโรงพยาบาลมีอาการกระสับกระส่าย หงุดหงิดเล็กน้อย เคยพยายามหยุดดื่มหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ แพทย์วินิจฉัยว่า alcoholism แพทย์สรุป Coder ให้รหัส การวินิจฉัยหลัก Lobar pneumonia due to Streptococcal pneumoniae J13 pneumonia due to Streptococcal pneumoniae การวินิจฉัยร่วม Alcoholism F10.1 Mental and behavioural disorders due to use of alcohol, harmful use
Chapter(บทที่) : Chapter 5
ความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรม